Kva ei IPv4-adresse er
Ei IPv4-adresse er eit 32-bits tal som identifiserer eit nettverksgrensesnitt. Vi skriv det i punktum-desimal form: fire tal frå 0 til 255, der kvart tal står for 8 bitar (ein oktett). 192.0.2.10 er eigentleg 11000000 00000000 00000010 00001010.
32 bitar gir rundt 4,3 milliardar adresser (2³²). Det verka som meir enn nok i 1981, då RFC 791 definerte protokollen. Det held ikkje for dagens milliardar av mobilar, datamaskiner og tenarar – difor finst IPv6, og difor deler dei fleste IPv4-nett adresser i dag.
Offentlege og private adresser
Ei offentleg adresse er unik i heile verda og blir ruta på internett. Heimeruteren din eller mobiloperatøren din har ei; det er gjennom dei nettstader når deg.
Private adresser (RFC 1918) kan brukast om att i kva nettverk som helst og blir aldri ruta på det offentlege internettet:
| Område | CIDR | Adresser |
|---|---|---|
| 10.0.0.0 – 10.255.255.255 | 10.0.0.0/8 | 16 777 216 |
| 172.16.0.0 – 172.31.255.255 | 172.16.0.0/12 | 1 048 576 |
| 192.168.0.0 – 192.168.255.255 | 192.168.0.0/16 | 65 536 |
Einingar med private adresser når internett gjennom NAT (omsetjing av nettverksadresser): ruteren skriv om utgåande pakkar slik at dei får den offentlege adressa hans. Difor er adressa denne nettstaden viser deg, som regel adressa til ruteren, ikkje PC-en.
CGNAT og 100.64.0.0/10
Mange leverandørar, særleg mobilnett, legg på eit ekstra lag med NAT – carrier-grade NAT. Ruteren din får då ei adresse i det delte området 100.64.0.0/10 (RFC 6598), og hundrevis av kundar deler éi offentleg IPv4-adresse. Er WAN-adressa i ruteren ei anna enn den som blir vist her, står du truleg bak CGNAT. Då verkar ikkje portvidarekopling frå internett til heimenettet over IPv4.
CIDR-notasjon og subnett
Classless Inter-Domain Routing (CIDR, RFC 4632) skriv ei adresseblokk som adresse/prefikslengd. Prefikslengda seier kor mange av dei første bitane som ligg fast – nettverksdelen; resten er vertsdelen.
/24→ 8 vertsbitar → 256 adresser (t.d.192.168.1.0 – 192.168.1.255)/16→ 16 vertsbitar → 65 536 adresser/32→ éi einskild adresse
I eit tradisjonelt subnett er den første adressa nettverksadressa og den siste kringkastingsadressa, så ein /24 har 254 brukbare vertar. Punkt-til-punkt-lenkjer kan bruke ein /31 der begge adressene kan brukast (RFC 3021).
Før CIDR vart adresser delte ut i faste klassar – A (/8), B (/16) og C (/24). Klassane sløste med plass og vart forlatne i 1993, men du høyrer framleis omgrepa.
- Nettverksadresse
- 192.168.1.0
- Kringkastingsadresse
- 192.168.1.255
- Brukbare vertar
- 254
- Omfang
- PrivatPrivate-Use
Adresser til spesielle formål
Nokre blokker er reserverte av IANA til bestemte formål og blir aldri delte ut til kundar. Tabellen under er laga frå IANA-registeret over spesialadresser, som denne nettstaden brukar til å klassifisere kvart oppslag.
| Blokk | Formål | Referanse | Nåbar på internett |
|---|---|---|---|
| 0.0.0.0/8 | This network | RFC 791 | Nei |
| 10.0.0.0/8 | Private-Use | RFC 1918 | Nei |
| 100.64.0.0/10 | Shared Address Space (CGNAT) | RFC 6598 | Nei |
| 127.0.0.0/8 | Loopback | RFC 1122 | Nei |
| 169.254.0.0/16 | Link-Local | RFC 3927 | Nei |
| 172.16.0.0/12 | Private-Use | RFC 1918 | Nei |
| 192.0.0.0/24 | IETF Protocol Assignments | RFC 6890 | Nei |
| 192.0.2.0/24 | Documentation (TEST-NET-1) | RFC 5737 | Nei |
| 192.31.196.0/24 | AS112-v4 | RFC 7535 | Ja |
| 192.52.193.0/24 | AMT | RFC 7450 | Ja |
| 192.88.99.0/24 | Deprecated 6to4 Relay Anycast | RFC 7526 | Nei |
| 192.168.0.0/16 | Private-Use | RFC 1918 | Nei |
| 192.175.48.0/24 | Direct Delegation AS112 Service | RFC 7534 | Ja |
| 198.18.0.0/15 | Benchmarking | RFC 2544 | Nei |
| 198.51.100.0/24 | Documentation (TEST-NET-2) | RFC 5737 | Nei |
| 203.0.113.0/24 | Documentation (TEST-NET-3) | RFC 5737 | Nei |
| 224.0.0.0/4 | Multicast | RFC 5771 | Nei |
| 240.0.0.0/4 | Reserved for future use | RFC 1112 | Nei |
| 255.255.255.255/32 | Limited Broadcast | RFC 919 | Nei |
Kvifor IPv4-adressene tok slutt
IANA delte ut dei siste ledige /8-blokkene til dei fem regionale internettregistra i februar 2011. Registra gjekk så tomme etter tur – APNIC i 2011, og RIPE NCC, som tildeler adresser i Noreg og resten av Europa, gjekk tom for vanlege tildelingar i 2019. I dag kjem ny IPv4-plass frå overføringar i ein andrehandsmarknad, der éi adresse kostar fleire hundre kroner.
Svaret til bransjen har tre delar: NAT for å dele adresser, CGNAT hos leverandørane og IPv6, der adresserommet gjer deling unødvendig.
Ofte stilte spørsmål
- Kor mange IPv4-adresser finst det?
- 2³² = 4 294 967 296. Rundt 3,7 milliardar kan brukast på det offentlege internettet; resten er reserverte til private nett, multicast og andre spesialformål.
- Er 192.168.1.1 ei offentleg IP-adresse?
- Nei. 192.168.0.0/16 er eit privat område (RFC 1918). 192.168.1.1 er ei vanleg standardadresse for administrasjonssida på heimerutarar.
- Kvifor endrar IP-adressa mi seg?
- Dei fleste leverandørar deler ut offentlege adresser dynamisk frå ein pott. Adressa kan endre seg når ruteren koplar til på nytt eller leigeavtalen går ut. Fast IP er som regel eit tillegg ein betaler for.
- Kan to einingar ha same IPv4-adresse?
- Ikkje i same nettverk. Private adresser blir brukte om att i ulike nettverk, og NAT lèt mange einingar dele éi offentleg adresse.